10 điểm mới của Nghị định 320 và Thông tư 145 về định danh, xác thực điện tử

Các quy định mới có nhiều điểm đáng chú ý, trong đó nổi bật là 10 nội dung sau:

1. Không được yêu cầu nộp hoặc xuất trình bản chính, bản sao giấy tờ, tài liệu đã tích hợp trên ứng dụng VNeID

Một trong những thay đổi quan trọng là khi giải quyết thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến, giao dịch dân sự và các hoạt động khác, cơ quan, tổ chức, cá nhân phải khai thác, sử dụng thông tin, giấy tờ đã được tích hợp trên ứng dụng định danh quốc gia, không được yêu cầu cá nhân, tổ chức nộp hoặc xuất trình bản chính, bản sao các giấy tờ, tài liệu đã được tích hợp trên VNeID.

Đây là nội dung mà người dân đặc biệt quan tâm bởi ý nghĩa rất rõ ràng: giấy tờ đã được tích hợp, có thể khai thác hợp lệ trên Ứng dụng định danh quốc gia thì về nguyên tắc không phải tiếp tục mang bản giấy đến nộp hoặc xuất trình lại trong quá trình thực hiện thủ tục.

Quy định này góp phần giảm đáng kể việc sử dụng hồ sơ giấy, hạn chế tình trạng người dân phải mang theo nhiều loại giấy tờ khi giao dịch với cơ quan nhà nước, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để chuyển mạnh từ phương thức kiểm tra giấy tờ sang khai thác dữ liệu điện tử. Cùng với đó, các cơ quan, tổ chức phải bảo đảm an toàn thông tin tài khoản và tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật đời tư và bí mật gia đình.

2. Thực hiện thủ tục qua VNeID được miễn, giảm phí, lệ phí

Nghị định số 320/2026/NĐ-CP quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến qua ứng dụng định danh quốc gia được miễn, giảm phí, lệ phí. Việc miễn, giảm thực hiện theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí. Điều 18 Nghị định này cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương rà soát, xây dựng đề án miễn, giảm phí, lệ phí đối với thủ tục thực hiện trên ứng dụng định danh quốc gia.

Đây là cơ chế nhằm khuyến khích người dân chuyển từ phương thức trực tiếp sang sử dụng dịch vụ số. Mức miễn, giảm cụ thể sẽ được cơ quan có thẩm quyền xem xét, ban hành trên cơ sở đề xuất của các bộ, ngành, địa phương và quy định pháp luật hiện hành.

3. Nhiều tài khoản trên các nền tảng số phải liên kết, xác thực với VNeID

Nghị định 320/2006/NĐ-CP bổ sung quy định yêu cầu tài khoản trên nhiều nền tảng số phải được liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử. Các lĩnh vực được xác định gồm giáo dục, bình dân học vụ số; chứng khoán, viễn thông, ngân hàng; thương mại điện tử; hóa đơn điện tử; kinh doanh vận tải, du lịch, dược; khám, chữa bệnh và mạng xã hội tại Việt Nam.

Đáng chú ý, trong lĩnh vực thương mại điện tử, phạm vi áp dụng còn bao gồm người bán hàng, người livestream bán hàng và người tiếp thị liên kết theo quy định của pháp luật về thương mại điện tử.

Việc liên kết tài khoản với VNeID góp phần xác thực chính xác chủ thể tham gia môi trường số, hạn chế tình trạng sử dụng tài khoản không rõ danh tính, qua đó nâng cao tính minh bạch, an toàn trong các giao dịch trực tuyến.

4. Quy định rõ thời hạn liên kết tài khoản với VNeID

Không chỉ quy định về đối tượng phải liên kết, Nghị định 320/2006/NĐ-CP còn xác định cụ thể thời hạn thực hiện. Cụ thể: Tài khoản giao dịch điện tử thuộc các lĩnh vực bắt buộc, trừ ngân hàng, đã tạo trước ngày 28/9/2026 phải liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử chậm nhất ngày 31/12/2026.

Tài khoản thuộc lĩnh vực ngân hàng đã tạo trước ngày 28/9/2026 phải hoàn thành liên kết chậm nhất ngày 30/6/2027.

Các nền tảng số quốc gia phải tích hợp tài khoản định danh điện tử trong xác thực, đăng nhập và thực hiện giao dịch chậm nhất ngày 31/12/2026.

Quy định thời hạn cụ thể tạo cơ sở để các cơ quan, doanh nghiệp và người sử dụng chủ động triển khai, bảo đảm quá trình chuyển đổi sang môi trường số được đồng bộ.

5. Chi trả lương hưu, trợ cấp qua tài khoản an sinh xã hội trên VNeID

Nghị định 320/2006/NĐ-CP bổ sung khái niệm và cơ chế quản lý tài khoản hưởng an sinh xã hội, tạo điều kiện để việc chi trả các chế độ an sinh được thực hiện thuận tiện, minh bạch hơn.

Điều 1 Nghị định 320/2026/NĐ-CP quy định tài khoản hưởng an sinh xã hội là thông tin định danh trên ứng dụng định danh quốc gia: Tài khoản này cho phép tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để tiếp nhận hỗ trợ, lương hưu, các khoản chi trả an sinh xã hội và kinh phí hợp pháp khác.

Điều 5 Nghị định 320/2026/NĐ-CP quy định các khoản hỗ trợ, lương hưu, an sinh xã hội và kinh phí hợp pháp khác từ ngân sách nhà nước được chuyển vào tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID: Mỗi cơ quan, tổ chức, cá nhân chỉ được tích hợp một tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động chính chủ, có thông tin trùng khớp với tài khoản định danh điện tử.

Trường hợp người hưởng chưa tạo lập tài khoản hưởng an sinh xã hội hoặc không có ủy quyền, việc chi trả vẫn được thực hiện theo các phương thức khác theo quy định. Đây là bước quan trọng trong đẩy mạnh chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt.

6. VNeID có thể tự động khóa khi số điện thoại đăng ký không còn chính chủ

Một điểm mới liên quan trực tiếp đến an toàn tài khoản là hệ thống có thể tự động khóa tài khoản định danh điện tử nếu số thuê bao di động được sử dụng để đăng ký tài khoản thay đổi và không còn thuộc quyền sử dụng của chính chủ. Hệ thống cũng tự động khóa, mở khóa tài khoản định danh điện tử khi căn cước điện tử của công dân bị khóa hoặc được mở khóa.

Quy định này nhằm hạn chế nguy cơ người khác sử dụng số điện thoại đã được chuyển nhượng để tiếp cận tài khoản định danh của chủ cũ. Vì vậy, người dân cần chủ động sử dụng số điện thoại chính chủ, bảo đảm thông tin thuê bao thống nhất với thông tin định danh.

7. Giấy tờ trên VNeID được cập nhật nhanh chóng, tối đa 24 giờ

Nghị định 320/2026/NĐ-CP quy định việc cập nhật thông tin, giấy tờ trên VNeID theo hướng nhanh hơn, tự động hơn. Điều 4 Nghị định 320/2026/NĐ-CP quy định giấy tờ không thuộc bí mật nhà nước được tự động đồng bộ, cập nhật vào hệ thống nếu cơ quan cấp giấy tờ có cơ sở dữ liệu đã kết nối. Khi thông tin, giấy tờ thay đổi, cơ quan có thẩm quyền phải cập nhật ngay. Nếu có lý do khách quan chưa thể cập nhật tại thời điểm phát sinh thay đổi thì: Không quá 24 giờ từ thời điểm phát sinh dữ liệu cập nhật; Không quá 5 phút nếu công dân yêu cầu cập nhật trực tiếp trên ứng dụng định danh quốc gia.

Trường hợp cơ quan cấp giấy tờ chưa có cơ sở dữ liệu, người dùng gửi yêu cầu tích hợp qua ứng dụng. Trong 5 ngày làm việc, cơ quan có thẩm quyền phải tiếp nhận, xử lý, phê duyệt yêu cầu.

8. Có thể tạo, gửi hồ sơ và nhận kết quả giải quyết thủ tục hành chính qua VNeID

VNeID tiếp tục được mở rộng từ công cụ định danh sang nền tảng hỗ trợ trực tiếp quá trình thực hiện thủ tục hành chính. Đối với công dân Việt Nam, người nước ngoài và tổ chức đã có tài khoản định danh điện tử, VNeID cũng trở thành kênh để tiếp nhận thông báo, gửi phản ánh, kiến nghị và trao đổi trong quá trình thực hiện thủ tục. Qua đó, giảm khâu trung gian, tiết kiệm thời gian và tăng tính thuận tiện cho người sử dụng.

Điều 5 Nghị định 320/2026/NĐ-CP quy định chủ thể danh tính điện tử được sử dụng ứng dụng định danh quốc gia để tạo lập, gửi hồ sơ yêu cầu giải quyết thủ tục hành chính. Hồ sơ được chuyển từ VNeID đến Cổng Dịch vụ công quốc gia. Kết quả giải quyết được chuyển từ Cổng Dịch vụ công quốc gia về VNeID để thông báo cho cá nhân, cơ quan, tổ chức.

Khoản 10 Điều 9 Nghị định 320/2026/NĐ-CP còn quy định công dân có tài khoản mức độ 2, người nước ngoài, cơ quan và tổ chức có tài khoản định danh điện tử được cung cấp kênh giao tiếp trên ứng dụng để nhận thông báo, gửi phản ánh, kiến nghị.

9. Mở rộng đối tượng người nước ngoài được cấp tài khoản định danh điện tử

Một thay đổi đáng chú ý khác là mở rộng đối tượng người nước ngoài được cấp tài khoản định danh điện tử. Theo quy định mới, người nước ngoài nhập cảnh hợp pháp hoặc cư trú hợp pháp tại Việt Nam có nhu cầu có thể được cấp tài khoản định danh điện tử, không còn phân chia đối tượng theo từng mức tài khoản như trước.

Thời gian giải quyết được quy định tối đa 2 ngày làm việc nếu thông tin nhận dạng, ảnh khuôn mặt và dấu vân tay của người đề nghị đã có trong cơ sở dữ liệu; trường hợp chưa có dữ liệu thì thời gian giải quyết tối đa 5 ngày làm việc.

Quy định này tạo điều kiện để người nước ngoài sinh sống, làm việc, học tập tại Việt Nam tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ số và thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.

10. Bổ sung các loại giấy tờ được tích hợp, cập nhật trên VNeID

Nghị định 320//2026/NĐ-CP bổ sung danh mục 206 loại giấy tờ, tài liệu được tích hợp, cập nhật trên VNeID, trong đó có 66 loại giấy tờ của cá nhân và 140 loại giấy tờ của tổ chức.

Các giấy tờ cấp cho cá nhân đáng chú ý gồm hộ chiếu, thị thực, giấy phép lái xe, đăng ký phương tiện, phiếu lý lịch tư pháp, văn bằng giáo dục, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế, giấy khai sinh, đăng ký kết hôn, sổ khám chữa bệnh điện tử và sổ tiêm chủng.

Đối với cơ quan, tổ chức, danh mục gồm nhiều giấy phép, giấy chứng nhận thuộc các lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp, an ninh, phòng cháy, chữa cháy, thương mại, vận tải, xây dựng, y tế, du lịch và khoa học, công nghệ.

Việc mở rộng danh mục giấy tờ được tích hợp giúp VNeID ngày càng trở thành kho dữ liệu, giấy tờ điện tử phục vụ trực tiếp người dân, doanh nghiệp, đồng thời giảm dần sự phụ thuộc vào hồ sơ giấy trong các giao dịch và thủ tục hành chính.

Với 10 điểm mới nêu trên, Nghị định 320/2026/NĐ-CP và Thông tư 145/2026/TT-BCA tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về định danh, xác thực điện tử, đồng thời mở rộng vai trò của VNeID trong đời sống xã hội. Từ việc sử dụng giấy tờ điện tử, thực hiện thủ tục hành chính, xác thực tài khoản trên các nền tảng số đến chi trả an sinh xã hội và tích hợp ngày càng nhiều loại giấy tờ, dữ liệu, VNeID đang từng bước trở thành một nền tảng quan trọng trong quá trình xây dựng công dân số và xã hội số.

Để các quy định mới thực sự đi vào cuộc sống, các cơ quan, đơn vị cần chủ động nghiên cứu, tổ chức triển khai nghiêm túc; người dân, doanh nghiệp cũng cần nắm rõ các quy định, chủ động chuẩn hóa thông tin, sử dụng tài khoản định danh điện tử và khai thác hiệu quả các tiện ích trên VNeID. Qua đó góp phần đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao tính minh bạch trong các giao dịch và phục vụ tốt hơn nhu cầu chính đáng của người dân, tổ chức.