Thanh Hóa: Cảnh báo nguy cơ vi phạm pháp luật trong kinh doanh trên sàn thương mại điện tử

Sự phát triển của thương mại điện tử đang tạo thêm kênh lưu thông hàng hóa, mở rộng thị trường cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân, đồng thời góp phần thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm và nâng cao thu nhập. Đối với Thanh Hóa, các nền tảng số ngày càng trở thành một kênh quan trọng để quảng bá, giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm OCOP, sản phẩm nông nghiệp, thủ công mỹ nghệ, đặc sản địa phương cũng như các sản phẩm do doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh sản xuất.

Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng của các giao dịch trên môi trường số, công tác quản lý cũng đứng trước những yêu cầu mới. Bên cạnh các tổ chức, cá nhân kinh doanh chấp hành nghiêm quy định pháp luật, vẫn còn trường hợp lợi dụng đặc điểm của hoạt động kinh doanh trực tuyến để thực hiện hành vi vi phạm.

Thực tế cho thấy, một số người kinh doanh chưa nhận thức đầy đủ hoặc cố tình không thực hiện các quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh, nghĩa vụ thuế, hóa đơn, chứng từ và nguồn gốc hàng hóa. Có trường hợp không kê khai hoặc kê khai không đầy đủ doanh thu; không lập, sử dụng hóa đơn, chứng từ theo quy định; sử dụng tài khoản ngân hàng, tài khoản thanh toán của người khác để nhận tiền từ hoạt động kinh doanh; kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc cung cấp thông tin, quảng cáo về sản phẩm không đúng thực tế.

Đáng chú ý, đặc điểm của hoạt động kinh doanh trên môi trường mạng như giao dịch diễn ra nhanh, phạm vi tiếp cận khách hàng rộng, người bán và người mua có thể không gặp trực tiếp, cùng với việc sử dụng nhiều tài khoản, phương thức thanh toán và hình thức giao nhận khác nhau, đang đặt ra không ít khó khăn cho công tác phát hiện, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Từ đầu năm đến nay, lực lượng Công an Thanh Hóa đã phát hiện, xử lý 35 vụ với 62 đối tượng liên quan đến hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử. Con số này cho thấy, cùng với những đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội, thương mại điện tử cũng đang trở thành lĩnh vực cần được quan tâm hơn trong công tác quản lý nhà nước, nhất là việc chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi lợi dụng môi trường mạng để vi phạm pháp luật.

Trong bối cảnh thương mại điện tử tiếp tục phát triển, yêu cầu đặt ra không phải là hạn chế hoạt động kinh doanh trên môi trường số, mà là xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng và tuân thủ pháp luật. Cùng với việc tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm của các cơ quan chức năng, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh trực tuyến cần chủ động thực hiện đầy đủ các quy định về đăng ký kinh doanh, thuế, hóa đơn, chứng từ, nguồn gốc hàng hóa và thông tin quảng cáo.

Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định cụ thể trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử, trong đó có người bán trên nền tảng thương mại điện tử trung gian và mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử. Đáng chú ý, Điều 21 Luật Thương mại điện tử quy định rõ.

Theo đó, đối với người bán trên nền tảng thương mại điện tử trung gian không có chức năng đặt hàng trực tuyến hoặc mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử không có chức năng đặt hàng trực tuyến, người bán phải cung cấp thông tin cho chủ quản nền tảng để phục vụ xác thực danh tính; cung cấp thông tin về tên, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp, hộ kinh doanh theo nội dung đăng ký; tên, địa chỉ nơi đặt trụ sở của tổ chức; tên, địa chỉ cư trú của cá nhân.

Người bán cũng phải công khai thông tin về dịch vụ theo quy định; thông tin về chất lượng sản phẩm, hàng hóa; thông tin bắt buộc thể hiện trên nhãn hàng hóa theo quy định của pháp luật; đồng thời cung cấp thông tin về hoạt động thương mại điện tử khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Việc cung cấp đầy đủ, chính xác các thông tin trên là trách nhiệm của người bán, nhằm bảo đảm tính minh bạch, xác thực danh tính trong hoạt động kinh doanh trên môi trường mạng.

Đối với người bán trên nền tảng thương mại điện tử trung gian có chức năng đặt hàng trực tuyến hoặc trên mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử và có chức năng đặt hàng trực tuyến, ngoài các trách nhiệm nêu trên, khoản 2 Điều 21 Luật Thương mại điện tử quy định người bán phải thực hiện thêm các yêu cầu: Chỉ sử dụng tài khoản thanh toán của mình trên nền tảng thương mại điện tử; cung cấp đầy đủ giấy tờ chứng minh đáp ứng điều kiện đầu tư, kinh doanh đối với ngành, nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện trước khi bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ trên nền tảng.

Như vậy, trước khi thực hiện giao dịch, người bán cần bảo đảm thông tin định danh đầy đủ, sử dụng đúng tài khoản thanh toán của mình và hoàn tất việc cung cấp giấy tờ chứng minh đủ điều kiện kinh doanh nếu thuộc ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Trường hợp phát hiện hàng hóa có khuyết tật, người bán phải cung cấp thông tin cho chủ quản nền tảng để công khai thông tin trên nền tảng, thực hiện thu hồi, xử lý hàng hóa có khuyết tật và bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các quy định pháp luật có liên quan. Đây là những quy định quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch, khả năng truy xuất và trách nhiệm của người bán trên môi trường số, góp phần hạn chế tình trạng lợi dụng không gian mạng để kinh doanh hàng hóa vi phạm pháp luật. 

Theo Điều 39 Luật Thương mại điện tử, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thương mại điện tử có hành vi vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính; bị chặn truy cập, tạm ngừng chức năng giao dịch của nền tảng; gỡ bỏ nội dung, tạm ngừng hoặc chấm dứt tài khoản vi phạm; buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, khôi phục quyền lợi của các bên liên quan; bồi thường nếu gây thiệt hại. Trường hợp hoạt động thương mại điện tử có dấu hiệu của tội phạm thì bị xem xét xử lý hình sự theo quy định của pháp luật.

Đối với người kinh doanh, hậu quả không chỉ dừng ở các chế tài pháp lý. Hành vi vi phạm còn có thể gây thiệt hại về kinh tế, làm mất uy tín, thương hiệu, khách hàng, tài khoản kinh doanh và ảnh hưởng lâu dài đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để phòng ngừa vi phạm, bảo đảm an toàn trong hoạt động thương mại điện tử, Công an tỉnh Thanh Hóa đề nghị doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân bán hàng trực tuyến thực hiện đầy đủ thủ tục đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế, nghĩa vụ kê khai, nộp thuế; sử dụng đúng thông tin định danh và tài khoản thanh toán của mình, không mượn, thuê hoặc cho người khác mượn tài khoản để che giấu doanh thu, dòng tiền.

Người kinh doanh cần lập, sử dụng và lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ, dữ liệu đơn hàng, hợp đồng, thông tin thanh toán, vận chuyển và hồ sơ chứng minh nguồn gốc hàng hóa; chỉ kinh doanh hàng hóa có nguồn gốc hợp pháp, bảo đảm chất lượng, không mua bán, tiếp tay tiêu thụ hàng giả, hàng nhập lậu, hàng cấm hoặc hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Đồng thời, phải cung cấp trung thực, đầy đủ thông tin về hàng hóa, dịch vụ, giá bán, phí vận chuyển, điều kiện giao dịch, chính sách đổi trả, bảo hành, hậu mãi; tuân thủ quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin của khách hàng. Doanh thu, giao dịch thực tế cần được thường xuyên đối chiếu với dữ liệu trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, đơn vị vận chuyển và tài khoản thanh toán để thực hiện đúng nghĩa vụ theo quy định.

Bên cạnh đó, người kinh doanh cần chủ động cập nhật các quy định mới về thương mại điện tử, thuế, hóa đơn, quảng cáo, sở hữu trí tuệ và quản lý chuyên ngành. Khi phát hiện tài khoản, gian hàng hoặc đường dây có dấu hiệu lừa đảo, kinh doanh hàng cấm, hàng giả, hàng nhập lậu hoặc các hành vi vi phạm pháp luật khác, cần kịp thời cung cấp thông tin cho cơ quan Công an để ngăn chặn, xử lý theo quy định.

Thương mại điện tử là cơ hội lớn để mở rộng thị trường và phát triển kinh tế, nhưng tuyệt đối không phải là “vùng trống pháp luật”. Mọi giao dịch, dòng tiền và hoạt động kinh doanh trên môi trường số đều có thể được kiểm tra, xác minh khi có dấu hiệu vi phạm. Việc nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người kinh doanh, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, lực lượng chức năng và các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội sẽ góp phần hạn chế vi phạm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo nền tảng để thương mại điện tử phát triển lành mạnh, bền vững./.