Phục dựng ký ức - Gửi trọn nghĩa tình

Để những người mẹ được nhìn rõ gương mặt con sau nửa thế kỷ

Điểm đến đầu tiên của đoàn là gia đình Mẹ Lê Thị Nhâm ở thôn Xuân Hợp. Năm nay đã 99 tuổi, sức khỏe của mẹ đã yếu, nhưng nỗi nhớ người con trai là liệt sĩ Trần Văn Khoan vẫn vẹn nguyên theo năm tháng.

Liệt sĩ Trần Văn Khoan sinh năm 1956, hy sinh tại chiến trường Hoài Ân, Bình Định. Tháng 7/1974, gia đình nhận Giấy báo tử, nhưng suốt hơn nửa thế kỷ qua vẫn chưa tìm được phần mộ của anh. Người thân đã lấy mẫu ADN với hy vọng một ngày không xa sẽ tìm được hài cốt và đón anh trở về với quê hương, gia đình.

Trong căn nhà nhỏ, đôi bàn tay run run của người mẹ già nâng niu bức ảnh người con trai vừa được phục dựng. Đôi mắt đã mờ theo năm tháng dường như ánh lên niềm xúc động khi một lần nữa được ngắm gương mặt thân thương của con trai sau hơn nửa thế kỷ xa cách. Khoảnh khắc ấy không chỉ là niềm an ủi đối với người mẹ đã gần trăm tuổi, mà còn là minh chứng cho tình mẫu tử thiêng liêng, không gì có thể xóa nhòa bởi thời gian.

Ôm chặt bức ảnh vào lòng, Mẹ Nhâm nghẹn ngào chia sẻ: Ngày con lên đường, mẹ con bịn rịn chia tay chỉ kịp dặn con giữ gìn sức khỏe, nhớ ngày trở về với mẹ. Năm 1974, gia đình nhận giấy báo tử mà đến nay vẫn chưa biết con nằm ở đâu. Hôm nay được các cô, các chú Công an phục dựng bức ảnh của con trai tôi giống lắm. Giờ tôi có ảnh để thờ con, để mỗi ngày được nhìn thấy con rõ hơn. Tôi cảm ơn các cô, các chú nhiều lắm.

Lời cảm ơn mộc mạc của người mẹ gần trăm tuổi khiến không gian căn nhà nhỏ như lắng lại. Sau hơn nửa thế kỷ mòn mỏi chờ tin con, bức ảnh được phục dựng không chỉ giúp mẹ nhìn rõ gương mặt người con yêu quý, mà còn phần nào xoa dịu nỗi nhớ đau đáu đã theo mẹ suốt cả cuộc đời.

Rời nhà Mẹ Nhâm, đoàn công tác tiếp tục đến thăm Mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Xuân (94 tuổi) ở thôn Xuân Hợp.  Mẹ đã hiến dâng cho Tổ quốc những người thân yêu nhất: chồng là liệt sĩ Bùi Văn Vinh, hy sinh trong chiến dịch Tết Mậu Thân năm 1968 tại chiến trường miền Đông Nam Bộ; người con trai cả là liệt sĩ Bùi Văn Vần, hy sinh năm 1981 trong khi làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Những mất mát, hy sinh ấy đã trở thành một phần ký ức không thể phai mờ trong cuộc đời người mẹ anh hùng.

Nhận hai bức ảnh của người thân do cán bộ, chiến sĩ Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh Thanh Hóa phục dựng, anh Bùi Văn Viện, người con trai thứ ba của mẹ Phạm Thị Xuân, xúc động chia sẻ: Gia đình rất vui khi hôm nay được nhận hai bức ảnh của bố và anh trai đã được phục dựng. Hoàn cảnh gia đình còn khó khăn, mẹ già yếu, các anh chị em đều đã lập gia đình. Mong ước lớn nhất của chúng tôi vẫn là tìm được phần mộ của bố. Giờ có hai bức ảnh rõ nét để thờ phụng, cả gia đình ai cũng xúc động.

Tại gia đình Mẹ Trịnh Thị Chà, 96 tuổi ở thôn 3, là vợ của liệt sĩ Lê Sỹ Hoan, không khí cũng lắng lại khi bà kể về lần chia tay cuối cùng với chồng trước ngày ông vào chiến trường miền Nam năm 1969. "Tôi chỉ nhớ ông nói: “Bà yên tâm ở nhà chăm sóc các con, tôi đi vài bữa rồi về”. Tôi chờ mãi... đến khi giấy báo tử gửi về mới biết ông đã hy sinh"

Ngồi bên mẹ, anh Lê Minh Hoài, con trai cả của liệt sĩ, kể: "Khi cha hy sinh tôi mới 9 tuổi. Sau tôi còn năm người em, trong đó hai em là thương binh. Trong ký ức, cha là người rất hiền, thương vợ con. Trước ngày lên đường, cha dặn mẹ cố gắng nuôi các con học hành, hết chiến tranh cha sẽ trở về."

Hơn nửa thế kỷ qua, gia đình đã nhiều lần đi tìm mộ nhưng vẫn chưa có kết quả. "Hiện gia đình đã lấy mẫu ADN theo chương trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Chúng tôi vẫn luôn hy vọng một ngày nào đó sẽ tìm được cha. Hôm nay được nhận bức ảnh phục dựng, mẹ và anh em ai cũng rưng rưng. Tấm ảnh cũ đã mờ gần hết, giờ được nhìn lại gương mặt cha rõ ràng như thế này là niềm hạnh phúc rất lớn." - anh Hoài xúc động chia sẻ.

Điểm đến cuối cùng là gia đình mẹ Lê Thị Chí (98 tuổi) ở thôn 4, là mẹ của liệt sĩ Lê Xuân Tình, hy sinh tại chiến trường Quảng Trị. Gia đình nhận giấy báo tử tháng 11/1973 và lấy ngày ấy làm ngày giỗ của anh. Khi đón nhận bức ảnh con trai được phục dựng, người mẹ già lặng người rất lâu rồi nhẹ nhàng vuốt lên từng đường nét khuôn mặt con như sợ thời gian sẽ một lần nữa làm nhòa đi ký ức.

Những bức ảnh được phục dựng bằng trách nhiệm và lòng biết ơn

Đằng sau mỗi bức ảnh là rất nhiều ngày miệt mài tìm kiếm tư liệu, đối chiếu thông tin và lắng nghe ký ức của người thân các liệt sĩ. Anh Lê Thế Thắng, người trực tiếp phục dựng các bức ảnh liệt sĩ, cho biết anh nhận lời tham gia với tất cả sự trân trọng.

"Mỗi bức ảnh là một câu chuyện. Có gia đình chỉ còn tấm ảnh đen trắng rất mờ, có trường hợp không còn ảnh gốc mà chỉ dựa vào lời kể của người thân. Tôi cùng cán bộ Phòng Quản lý Xuất nhập cảnh đến tận nhà, chụp ảnh người thân, tìm những nét tương đồng rồi phục dựng từng chi tiết nhỏ như mái tóc, khuôn mặt, ánh mắt. Người nhà không mong ảnh đẹp, điều họ cần nhất là giống người đã khuất. Sau nhiều lần chỉnh sửa, đối chiếu với gia đình, những bức ảnh hoàn thiện đều nhận được sự đồng thuận. "Khi nghe các mẹ, các bác bảo giống đến 90%, tôi thấy mọi công sức đều xứng đáng. Tôi còn lồng hình ảnh lá cờ Tổ quốc phía sau để bức ảnh thêm trang trọng, như một lời tri ân với những người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc." Anh Lê Thế Thắng chia sẻ.

Ông Lê Văn Thọ, Bí thư Chi bộ, Trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn Xuân Hợp, xã Sao Vàng cho biết, địa phương luôn quan tâm chăm lo các gia đình chính sách và gìn giữ truyền thống "Uống nước nhớ nguồn". "Hôm nay, cán bộ chiến sĩ Phòng Quản lý Xuất nhập cảnh về trao quà, trao ảnh phục dựng cho các gia đình chính sách là việc làm rất ý nghĩa. Đây không chỉ là sự tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc mà còn góp phần lan tỏa truyền thống tốt đẹp trong cộng đồng. Chúng tôi mong những hoạt động như thế này sẽ tiếp tục được nhân rộng."- Ông Lê Văn Thọ chia sẻ.

Thượng tá Nguyễn Thanh Bình, Trưởng phòng Quản lý Xuất nhập cảnh Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, hoạt động nằm trong chuỗi chương trình chào mừng kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân và hướng tới Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7. Xuất phát từ đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, Đảng ủy, lãnh đạo đơn vị đã phối hợp với Công an xã Sao Vàng và các đơn vị liên quan rà soát những gia đình có nguyện vọng phục dựng ảnh liệt sĩ. Sau khi khảo sát, đơn vị đã phối hợp với cơ sở chuyên môn và giao Đoàn Thanh niên trực tiếp thực hiện việc phục dựng, trao tặng 5 bức ảnh cho 4 gia đình."

Theo Thượng tá Nguyễn Thanh Bình, bên cạnh những phần quà tri ân, điều quan trọng hơn là hoạt động góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp lý tưởng cho đoàn viên, thanh niên trong đơn vị. Qua những câu chuyện, những mất mát của các gia đình liệt sĩ, mỗi cán bộ, chiến sĩ càng thấm thía giá trị của hòa bình, thấy rõ trách nhiệm của mình trong công tác, tiếp tục nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ, góp phần xây dựng hình ảnh người chiến sĩ Công an nhân dân vì Nhân dân phục vụ."

Buổi trao quà khép lại khi những bức ảnh mới được trang trọng đặt lên bàn thờ. Ở đó, sau hàng chục năm, những gương mặt người lính lại hiện lên rõ nét, như chưa từng bị thời gian xóa nhòa. Có những sự tri ân không cần những điều lớn lao. Chỉ một bức ảnh được phục dựng bằng tất cả sự trân trọng cũng đủ sưởi ấm biết bao trái tim, giúp những người mẹ già được nhìn thấy con, người vợ được gặp lại chồng; những người con được một lần ngắm gương mặt cha rõ ràng hơn trong ký ức. Đó cũng chính là cách cán bộ, chiến sĩ Quản lý Xuất nhập cảnh nói riêng,  lực lượng Công an Thanh Hóa viết tiếp truyền thống vẻ vang bằng những việc làm thiết thực, nhân văn, để đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" tiếp tục lan tỏa, bền sâu trong lòng mỗi người dân./.