Chuyển đổi số trong chi trả an sinh xã hội: Hướng tới thuận tiện cho người dân

Thực tiễn đó đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức chi trả an sinh xã hội theo hướng số hóa, lấy sự thuận tiện của người dân làm trung tâm, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và tính minh bạch trong thực hiện chính sách.

Những bước chuyển từ tiền mặt đến tài khoản số

Trước yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, Thanh Hóa đang nỗ lực, quyết tâm triển khai chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt, đồng thời tích hợp tài khoản an sinh trên ứng dụng VNeID. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm giúp người dân tiếp cận các chính sách an sinh thuận tiện hơn, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch và hiện đại hóa công tác quản lý, chi trả trợ cấp xã hội.

Để hiện thực hóa mục tiêu chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt và tích hợp tài khoản an sinh trên ứng dụng VNeID, Thanh Hóa đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ với quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị. Trên cơ sở các chủ trương, chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công an và các bộ, ngành Trung ương, Công an tỉnh Thanh Hóa đã phát huy vai trò nòng cốt trong công tác tham mưu, chủ động phối hợp với các sở, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch, lộ trình thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn.

Xác định đây không chỉ là nhiệm vụ chuyển đổi phương thức chi trả mà còn là bước đi quan trọng trong xây dựng công dân số và chính quyền số, Công an tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với Sở Nội vụ, Sở Tài chính, Sở Y tế, Sở Giáo dục và Đào tạo, Bảo hiểm xã hội tỉnh, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh khu vực 7, Kho bạc Nhà nước, Liên đoàn Lao động tỉnh, các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp viễn thông và chính quyền cơ sở đồng loạt rà soát dữ liệu đối tượng hưởng chính sách, chuẩn hóa thông tin, mở tài khoản ngân hàng, kích hoạt tài khoản định danh điện tử và tích hợp thông tin an sinh xã hội trên ứng dụng VNeID.

Từ thành thị đến vùng sâu, vùng xa, biên giới, lực lượng Công an cơ sở, tổ công nghệ số cộng đồng, cùng cán bộ các đoàn thể đã trực tiếp đến từng hộ dân để tuyên truyền, hướng dẫn cài đặt ứng dụng, xác thực thông tin, mở tài khoản và làm quen với các hình thức giao dịch điện tử. Nhiều địa phương đã xem đây là nhiệm vụ trọng tâm trong tiến trình chuyển đổi số, huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị nhằm bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình tiếp cận các dịch vụ số.

Thực tiễn triển khai cho thấy, sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa lực lượng Công an với các sở, ban, ngành và chính quyền các cấp chính là yếu tố quyết định tạo nên hiệu quả của chương trình. Khi dữ liệu dân cư, dữ liệu an sinh xã hội và hệ thống tài chính - ngân hàng được kết nối thông suốt, việc chi trả trợ cấp không chỉ trở nên nhanh chóng, thuận tiện, minh bạch hơn đối với người dân mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm chi phí hành chính, hạn chế sai sót và từng bước hình thành hệ sinh thái an sinh xã hội số hiện đại, bền vững.

Kết quả bước đầu và những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, song kết quả thực hiện trên địa bàn tỉnh vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Theo thống kê, đến cuối tháng 5/2026, tỷ lệ chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa hiện vẫn còn ở mức thấp, chưa tương xứng với yêu cầu chuyển đổi số và mục tiêu xây dựng nền hành chính hiện đại. Cụ thể, nhóm đối tượng người có công mới đạt 31,18%, tương ứng 19.493/62.527 trường hợp; đối tượng hưu trí xã hội đạt 24,54% với 28.300/115.341 trường hợp; đối tượng bảo trợ xã hội đạt 38,16%, tương ứng 48.242/126.431 trường hợp. Đáng chú ý, tỷ lệ chi trả lương hưu và bảo hiểm xã hội qua hình thức không dùng tiền mặt toàn tỉnh mới đạt 46,06% với 76.507/166.106 trường hợp.

Đối với việc tích hợp tài khoản an sinh xã hội trên ứng dụng VNeID, toàn tỉnh mới đạt hơn 599 nghìn tài khoản được tích hợp, tương đương khoảng 22% số công dân có tài khoản định danh điện tử mức 2. Thực tế triển khai cho thấy, bên cạnh những địa phương đạt kết quả tích cực với tỷ lệ người hưởng chính sách an sinh xã hội nhận trợ cấp qua tài khoản ở mức cao, vẫn còn không ít địa bàn có tỷ lệ thực hiện thấp, tạo ra sự chênh lệch đáng kể giữa các khu vực. Điều này cho thấy tiến trình chuyển đổi từ phương thức chi trả truyền thống sang môi trường số chưa thực sự đồng đều trên toàn tỉnh.

Qua rà soát, nguyên nhân xuất phát từ nhiều phía. Trong đó, một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi, người sinh sống ở vùng sâu, vùng xa vẫn còn tâm lý e ngại khi tiếp cận công nghệ, chưa quen sử dụng tài khoản ngân hàng và các giao dịch điện tử. Hạ tầng viễn thông, điều kiện tiếp cận dịch vụ ngân hàng ở một số địa bàn miền núi còn hạn chế. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, hướng dẫn tại một số nơi chưa thật sự sâu sát; việc phân công nhiệm vụ, kiểm tra, đôn đốc chưa thường xuyên, dẫn đến kết quả triển khai chưa đạt như kỳ vọng.

Từ thực tiễn này có thể thấy, để hoàn thành mục tiêu chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt, bên cạnh việc nâng cao nhận thức của người dân, yếu tố quyết định vẫn là sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền địa phương và sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng Công an với các sở, ngành liên quan. Nơi nào người đứng đầu quan tâm chỉ đạo, huy động được cả hệ thống chính trị tham gia, nơi đó tỷ lệ thực hiện tăng nhanh và tạo được sự đồng thuận trong Nhân dân. Ngược lại, ở những địa bàn còn tư tưởng trông chờ hoặc triển khai thiếu đồng bộ, kết quả đạt được vẫn còn khá khiêm tốn.

Không chỉ là câu chuyện công nghệ

Không chỉ đơn thuần là thay đổi phương thức nhận trợ cấp, chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt còn mang ý nghĩa sâu rộng trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Khi mỗi khoản trợ cấp được chuyển trực tiếp đến người thụ hưởng thông qua tài khoản ngân hàng và được xác thực trên nền tảng dữ liệu dân cư, tính công khai, minh bạch và chính xác trong thực hiện chính sách được nâng lên rõ rệt, hạn chế tối đa sai sót và các khâu trung gian. Đối với người dân, đặc biệt là người cao tuổi, người khuyết tật và các đối tượng yếu thế, việc nhận trợ cấp qua tài khoản giúp giảm thời gian, chi phí đi lại, bảo đảm an toàn trong quản lý tài chính cá nhân và tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ số.

Ở góc độ quản lý nhà nước, đây còn là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ sinh thái an sinh xã hội số, từng bước kết nối, đồng bộ dữ liệu dân cư với dữ liệu chuyên ngành, tạo cơ sở cho việc hoạch định, triển khai và giám sát chính sách một cách khoa học, hiệu quả. Vì vậy, việc đẩy nhanh tiến độ chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt không chỉ nhằm hoàn thành các chỉ tiêu chuyển đổi số, mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả của quá trình chuyển đổi số một cách công bằng và thuận tiện.

Nhận thức rõ ý nghĩa đó, Tổ Công tác Đề án 06 tỉnh đang yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung cao độ trong thời gian tới; huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các tổ chức đoàn thể, ngân hàng và lực lượng Công an cơ sở để hỗ trợ người dân mở tài khoản, sử dụng dịch vụ thanh toán điện tử và tích hợp tài khoản an sinh xã hội trên VNeID, nhằm hướng tới nền an sinh hiện đại, thuận tiện, minh bạch và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn./.