Công an Thanh Hóa: Từ sáng tạo đến thực tiễn - biến sáng kiến thành giá trị phục vụ Nhân dân

Từ “điểm nghẽn” thực tiễn đến mô hình đột phá
Từ năm 2016, Bộ Công an tiến hành triển khai công tác cấp Căn cước công dân (CCCD) thay thế Chứng minh nhân dân 9 số, Công an tỉnh Thanh Hóa là một trong 16 địa phương trên toàn quốc triển khai thực hiện điểm. Đây là hệ thống phức tạp, bao gồm nhiều máy móc, thiết bị được lắp đặt cố định tại trụ sở tiếp dân của các đơn vị Công an cấp huyện.
Người dân khi có nguyện vọng phải trực tiếp đến cơ quan Công an mới có thể làm được CCCD. Điều này thực sự là một trở ngại và khó khăn đối với những người cao tuổi, bệnh nhân bệnh nặng đang điều trị tại các cơ sở y tế, đặc biệt là người dân ở những huyện miền núi,  biên giới, các xã vùng sâu, vùng xa... giao thông đi lại không được thuận tiện. Thời điểm đó, Công an tỉnh Thanh hoá có 28 đầu mối thu nhận hồ sơ cấp CCCD và được Bộ Công an trang bị 1 bộ cấp CCCD lưu động (do Phòng Cảnh sáy QLHC về TTXH quản lý và sử dụng) nên không thể phục vụ hết nhu cầu và nguyện vọng của Nhân dân.

Để khắc phục những hạn chế trên,  giải pháp duy nhất lúc bấy giờ là Công an các địa phương phải tự trang bị thêm bộ cấp CCCD lưu động với kinh phí đầu tư khoảng 210 triệu đồng/bộ. Công an tỉnh Thanh Hóa có 27 đơn vị Công an cấp huyện thì kinh phí đầu tư cho toàn tỉnh vào khoảng 5,67 tỷ đồng. Đây là lượng kinh phí lớn so với ngân sách của Công an tỉnh Thanh Hóa, đồng thời cũng nằm ngoài khả năng của đại đa số các đơn vị Công an cấp huyện nếu muốn tự trang bị.

Xuất phát từ những khó khăn, vướng mắc đó, sau một thời gian tích cực nghiên cứu và thử nghiệm, bằng tinh thần trách nhiệm và sự linh hoạt, sáng tạo, Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an tỉnh Thanh hóa đã xây dựng và triển khai thành công mô hình cấp CCCD lưu động, phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương.

Hiệu quả thực tiễn của mô hình nhanh chóng được khẳng định. Chỉ trong thời gian ngắn triển khai hiệu quả trên phạm vi toàn tỉnh, qua đó đã giúp tiết kiệm hơn 4 tỷ đồng cho ngân sách, đồng thời giảm đáng kể chi phí xã hội cho người dân. Quan trọng hơn, sự thay đổi về phương thức phục vụ đã tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với lực lượng Công an. Thanh Hóa cũng trở thành địa phương đầu tiên và duy nhất trong cả nước chủ động xây dựng, triển khai đồng bộ mô hình cấp CCCD lưu động trên quy mô toàn tỉnh.

Giá trị của sáng kiến không chỉ dừng lại ở những con số hay danh hiệu, mà còn thể hiện ở tính nhân văn sâu sắc - khi mọi giải pháp đều hướng tới mục tiêu phục vụ Nhân dân tốt hơn. Việc mô hình được trao giải Nhất tại Hội thi sáng tạo kỹ thuật Thanh Hóa và được vinh danh trong Sách vàng sáng tạo Việt Nam năm 2021 chính là sự ghi nhận xứng đáng cho một cách làm mới: xuất phát từ thực tiễn, quay trở lại phục vụ thực tiễn, và đặt lợi ích của người dân làm thước đo cao nhất.

Mở rộng “biên độ” ứng dụng dữ liệu: Từ quản lý đến phát huy giá trị

Không chỉ chủ động tham mưu tổ chức các hoạt động lớn mà còn trực tiếp nghiên cứu, đề xuất nhiều giải pháp mang tính ứng dụng cao và với tư duy đổi mới không ngừng, chuyển trọng tâm từ “ứng dụng công nghệ” sang “khai thác và phát huy giá trị của dữ liệu”. Trên nền tảng đó, các giải pháp trong phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật được hình thành như một minh chứng cho nỗ lực mang tính chiến lược lâu dài của Công an Thanh Hóa.

Tiêu biểu là giải pháp: “Ứng dụng Cơ sở dữ liệu Căn cước công dân gắn chíp trong phòng, chống mua, bán trẻ sơ sinh và mang thai hộ trái quy định của pháp luật” và “Ứng dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, dữ liệu lưu trú trong hỗ trợ đấu tranh phòng, chống tệ nạn mại dâm”.

Điểm khác biệt cốt lõi của các giải pháp nằm ở cách tiếp cận. Nếu như trước đây, công tác quản lý chủ yếu dựa vào kiểm tra, xử lý khi hành vi vi phạm đã xảy ra, thì nay, dữ liệu được sử dụng như một “công cụ hỗ trợ cho công tác phòng ngừa, đấu tranh tội phạm”. Thông qua việc phân tích, đối sánh và liên kết các nguồn dữ liệu dân cư, dữ liệu căn cước, dữ liệu lưu trú, lực lượng chức năng có thể nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường, phát hiện các quy luật, xu hướng tiềm ẩn, từ đó chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa. Đây chính là bước chuyển quan trọng từ công tác “đấu tranh bị động” sang “đấu tranh chủ động”, chuyển từ công tác “quản lý hành chính đơn thuần” sang “quản trị dựa trên dữ liệu” – nơi thông tin không chỉ phục vụ lưu trữ mà trở thành nền tảng phục vụ công tác phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm.

Việc 2 đề tài này đã vượt qua hàng trăm đội thi trong và ngoài nước, vào nhóm giải pháp xuất sắc tại cuộc thi Data for Life năm 2023 và 2024, không chỉ là sự ghi nhận về mặt chuyên môn mà còn khẳng định hướng đi đúng đắn trong bối cảnh chuyển đổi số. Dù vẫn đang trong quá trình triển khai thử nghiệm trong thực tế để tiếp tục hoàn thiện, song các giải pháp đã cho thấy tiềm năng lớn trong việc hình thành các hệ thống hỗ trợ phát hiện, phân tích, cảnh báo góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm và tệ nạn xã hội trong tình hình mới.

Xa hơn, đây cũng là tiền đề quan trọng để lực lượng Công an từng bước xây dựng hệ sinh thái dữ liệu phục vụ quản lý xã hội hiện đại – nơi mỗi dữ liệu được “đánh thức”, mỗi thông tin đều có giá trị, và mọi quyết sách đều dựa trên những phân tích có cơ sở khoa học, hướng tới mục tiêu cao nhất là bảo đảm an ninh, trật tự và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.

Từ mô hình cấp CCCD lưu động đến các giải pháp ứng dụng dữ liệu trong phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội, Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an tỉnh Thanh Hóa đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong trong triển khai Đề án 06. Đó không chỉ là những sáng kiến kỹ thuật, mà là minh chứng cho hình ảnh người chiến sĩ Công an bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ – nơi mỗi dòng dữ liệu, mỗi giải pháp công nghệ đều hướng tới mục tiêu cuối cùng: phục vụ tốt hơn cuộc sống của người dân./.