Cần thiết sửa đổi bổ sung những quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 trong thời gian tới

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 34 điểm cầu của Công an các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Tại điểm cầu Công an tỉnh Thanh Hoá, Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc - Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra, Chủ tịch Hội đồng phối hợp phổ biến giáo dục, pháp luật Công an tỉnh và đồng chí Mai Xuân Bình, Giám đốc Sở Tư pháp đồng chủ trì Hội nghị. Cùng dự có đại diện lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tỉnh, Toà án nhân dân tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Hội Luật gia, Đoàn luật sư tỉnh; đại diện lãnh đạo các phòng chức năng Công an tỉnh; đại diện chỉ huy Công an các phường, xã và cán bộ theo dõi chuyên đề Phòng tham mưu Công an tỉnh…

Báo cáo tổng kết thực tiễn thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 tại Hội nghị nêu rõ, thời gian qua, công tác điều tra, truy tố tội phạm đã có những chuyển biến tích cực, đảm bảo đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Số vụ án khởi tố điều tra và kết quả xử lý năm sau cao hơn năm trước. Các trường hợp đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ điều tra chiếm tỷ lệ nhỏ trong các vụ án kết thúc điều tra, hạn chế được oan, sai; chủ động phòng ngừa tội phạm; góp phần kiềm chế sự gia tăng của tội phạm, giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

Trong công tác xét xử của ngành tòa án, việc áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 trong thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực, phát huy hiệu quả, thể hiện tinh thần chủ động phòng ngừa và kiên quyết đấu tranh chống tội phạm, thông qua hình phạt nhằm răn đe, giáo dục, cảm hóa, cải tạo người phạm tội trở thành người lương thiện. Công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp giai đoạn truy tố các tội phạm hình sự với tỷ lệ truy tố đúng thời hạn đạt 100%, tỷ lệ truy tố đúng tội danh trong các năm vượt chỉ tiêu so với chỉ tiêu đặt ra của Quốc hội. Chất lượng công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát giải quyết các vụ án hình sự được đảm bảo.

Về công tác ban hành văn bản hướng dẫn thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015, các cơ quan được giao nhiệm vụ đã xây dựng và ban hành nhiều văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành các điều, khoản, điểm của bộ luật, trong đó, Chính phủ ban hành 01 Nghị định; Toà án nhân dân tối cao đã xây dựng và ban hành 18 nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán hướng dẫn quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015, 18 công văn giải đáp, hướng dẫn áp dụng thống nhất quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 đối với các cơ quan tiến hành tố tụng.  

Tuy nhiên, qua hơn 8 năm tổ chức thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 cũng đã bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc. Qua tổng kết thấy rằng, các bất cập, hạn chế liên quan đến nội dung quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 tập trung trong 4 nhóm vấn đề.

Cụ thể, những quy định của bộ luật chưa phù hợp với thực tiễn, chưa phù hợp về kỹ thuật lập pháp. Bộ luật Hình sự năm 2015 chưa có quy định để điều chỉnh đối với một số hành vi nguy hiểm mới nảy sinh trong thực tiễn hoặc chưa có quy định để thể chế hóa quy định của Đảng, nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Bên cạnh đó, những quy định của bộ luật còn mâu thuẫn, chưa thống nhất với nhau hoặc mâu thuẫn, chưa thống nhất với các quy định của văn bản quy phạm pháp luật khác. Một số quy định chưa cụ thể, không rõ ràng.

Do đó, thời gian tới, để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, góp phần bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng chống tội phạm, việc hoàn thiện Bộ luật Hình sự năm 2015 phải được tiến hành theo hướng đồng bộ, thống nhất, toàn diện, công khai, minh bạch, dễ tiếp cận, dễ áp dụng, phù hợp với thực tiễn, đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.

Cụ thể, thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm của Đảng về xây dựng, bảo vệ, phát triển đất nước, phòng, chống tội phạm trong tình hình mới. Đồng thời, khắc phục có trọng tâm, trọng điểm các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015. Tiếp tục nội luật hóa các điều ước quốc tế, khuyến nghị của các tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên, đặt trong tổng thể yêu cầu hội nhập quốc tế đồng bộ, chủ động, tích cực, toàn diện, sâu rộng, chất lượng và hiệu quả hơn theo tinh thần Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.

Tham luận tại Hội nghị, các đại biểu đã thảo luận về thực tiễn triển khai thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 cũng như vướng mắc, bấp cập từ đó đề xuất các kiến nghị, giải pháp, tập trung vào các vấn đề như: Những vấn đề cần nghiên cứu trong quá trình sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự liên quan đến quy định về tội phạm rủa tiền, tài trợ khủng bố để đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm trong tình hình mới; Thực tiễn áp dụng quy định của Bộ luật Hình sự về những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự; Quy định về hình phạt và hệ thống hình phạt trong Bộ luật Hình sự, những bất cập và đề xuất giải pháp tháo gỡ; Pháp nhân thương mại phạm tội, thực tiễn và những vấn đề đặt ra đối với công tác xây dựng và hoàn thiện Bộ luật Hình sự…

Phát biểu kết luận tại Hội nghị, Thứ trưởng Lê Văn Tuyến nhần nhấn mạnh, Bộ luật Hình sự năm 2015 là một trong những bộ luật “gốc”, cơ sở pháp lý quan trọng cho trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo vệ các quyền cơ bản của con người, các quyền hợp pháp của các tổ chức cá nhân và công dân đều được pháp luật bảo vệ, đảm bảo xây dựng trật tự kỷ luật kỷ cương, an ninh an toàn, lành mạnh và công bằng trong xã hội; phục vụ đắc lực cho sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Đã thể chế hóa các chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, đặc biệt là các chính sách nhân đạo của Đảng, Nhà nước, góp phần nâng cao công tác phòng ngừa, đấu tranh phòng chống tội phạm và xử lý người phạm tội, tạo điều kiện cho những người phạm tội có quá trình cải tạo, được hưởng các chính sách khoan hồng của Đảng, Nhà nước… Cùng với những kết quả đã đạt được, qua hơn 8 năm triển khai thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 đã bộc lộ những vướng mắc, bất cập. Chính vì vậy, việc sửa đổi bổ sung những quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 trong thời gian tới là rất cần thiết. 

Định hướng về các chính sách trong sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự trong thời gian tới, Thứ trưởng Lê Văn Tuyến yêu cầu các đơn vị chức năng, các bộ ngành, Công an các đơn vị, địa phương phải cập nhật và cụ thể hóa các quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới; phát triển kinh tế của đất nước trong thời gian tới đặc biệt là các nghị quyết mới của Bộ Chính trị. Việc sửa đổi, bổ sung cũng cần đảm bảo đồng bộ với hệ thống chính sách pháp luật trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung. Các quy định pháp luật phải có tính ổn định lâu dài, tính dự báo, tính đồng bộ với hệ thống pháp luật và các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Trên cơ sở các định hướng, Thứ trưởng Lê Văn Tuyến đề nghị Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp chủ trì nghiên cứu đề xuất sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự năm 2015 đảm bảo cả 2 yêu cầu về chất lượng và tiến độ. Công an các đơn vị, địa phương tiếp tục rà soát những vấn đề vướng mắc bất cập, phát sinh trong quá trình triển khai thực hiện các quy định của pháp luật, đặc biệt Bộ luật Hình sự và các quy định khác có liên quan gửi Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp tổng hợp, sửa đổi bổ sung Bộ luật Hình sự để khi ban hành được đồng bộ. 

Đối với các bộ, ban, ngành và đặc biệt là các cơ quan có liên quan trong khối Tư pháp, Thứ trưởng Lê Văn Tuyến mong muốn nhận được sự tham gia đóng góp ý kiến với tinh thần trách nhiệm cao, sự phối hợp chặt chẽ để cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu chỉnh lý kịp thời trong quá trình xây dựng, sửa đổi bổ sung Bộ luật Hình sự trong thời gian tới…