Nhận diện và tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy chuyển đổi số

Hạ tầng viễn thông - “mạch máu” của chuyển đổi số

Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, hạ tầng viễn thông giữ vai trò nền tảng, được ví như “mạch máu” kết nối dữ liệu, dịch vụ và con người, quyết định trực tiếp đến hiệu quả vận hành của chính quyền số, xã hội số và bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian mạng.

Tuy nhiên, hiện nay trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, với đặc thù là địa phương có nhiều xã miền núi, biên giới, việc phủ sóng internet băng rộng tại Thanh Hóa gặp thách thức rất lớn về chi phí và kỹ thuật. Do vậy, tại nhiều xã vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới, hạ tầng viễn thông còn thiếu đồng bộ, chất lượng sóng yếu, thậm chí có nơi hoàn toàn không có sóng. Trong khi đó, việc bảo đảm sóng di động và internet đến từng hộ dân, thôn, bản có ý nghĩa then chốt trong thực hiện Đề án 06 của chính phủ. Chỉ khi hạ tầng viễn thông ổn định, sóng viễn thông được phủ kín, người dân mới được tiếp cận thông tin và các nhóm tiện ích.

Đây chính là rào cản đầu tiên cần phải phá bỏ để bảo đảm "không ai bị bỏ lại phía sau" trong tiến trình số hóa. Việc đồng hành tháo gỡ “điểm nghẽn” này không chỉ là trách nhiệm của các cấp, các ngành, mà còn thể hiện vai trò xã hội của doanh nghiệp trong việc "xóa vùng lõm sóng".

Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, hiện nay Viettel là nhà mạng có vùng phủ sóng lớn nhất, có số trạm phát sóng nhiều nhất, hiện đã phủ sóng tất cả các trạm biên giới và hải đảo. Năm 2025, tập đoàn Viettel đã đưa công nghệ 5G vào kinh doanh để phục vụ chuyển đổi số Quốc gia. Thượng tá Nguyễn Văn Thanh, Phó Giám đốc Viettel Thanh Hóa cho biết: Năm 2025, UBND tỉnh Thanh Hóa đã giao cho Viettel  phối hợp cùng Sở  Khoa học công nghệ triển khai 8 vị trí lắp đặt trạm phát sóng cho 8 bản hiện đang bị lõm sóng. Sau một tháng triển khai, bằng sự cố gắng của cán bộ công nhân viên, Viettel Thanh Hóa đã phát sóng 6 trạm vào ngày 31/12/2025. Hiện còn 2 vị trí ở xã Quang Chiểu và Trung Lý là 2 trạm nằm ở vị trí khó khăn trong việc vận chuyển vật tư, thiết bị để triển khai cột BTS và kéo dây cáp quang. Tuy nhiên, chúng tôi quyết tâm sẽ hoàn thành phát sóng 2 trạm này trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 để bà con có sóng sử dụng.

Dữ liệu số - hệ sinh thái dùng chung

Bên cạnh hạ tầng viễn thông, dữ liệu là nguồn tài nguyên đặc biệt quan trọng của kinh tế số. Thế nhưng, thực trạng "mạnh ai nấy làm" vẫn tồn tại. Dữ liệu giữa các sở, ngành, địa phương còn rời rạc, chưa có sự liên thông và chia sẻ dùng chung một cách triệt để.

Thực tế, nhiều năm qua, dữ liệu đất đai, y tế, giáo dục tại Thanh Hóa vẫn nằm rời rạc trong các máy chủ riêng biệt của từng sở, ngành. Khi người dân đi làm thủ tục hành chính, họ vẫn phải mang theo nhiều loại giấy tờ vì các hệ thống chưa liên thông, đồng bộ. Đó là chưa kể, nhiều nguồn dữ liệu còn chưa "sạch", chưa “sống” khiến việc phân tích, dự báo, khai thác gặp rất nhiều khó khăn trong công tác quản lý Nhà nước.

Vì vậy, mục tiêu xây dựng kho dữ liệu “Đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà là yêu cầu về sự minh bạch và phối hợp liên ngành. Trước yêu cầu đó, trách nhiệm của các sở, ngành trong việc chuẩn hóa, cập nhật và chia sẻ dữ liệu ngày càng được đặt ra rõ ràng. Mỗi ngành, mỗi lĩnh vực phải chủ động rà soát dữ liệu chuyên ngành do mình quản lý, bảo đảm đầy đủ, chính xác, kịp thời. Việc chậm trễ hoặc thiếu đồng bộ trong cập nhật dữ liệu không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai dịch vụ công trực tuyến, mà còn làm tăng gánh nặng cho lực lượng trực tiếp thực hiện ở cơ sở. Do đó, sự vào cuộc đồng bộ, trách nhiệm của các ngành chính là yếu tố then chốt để tháo gỡ điểm nghẽn dữ liệu, đưa Đề án 06 đi vào chiều sâu, thực chất.

Bà Nguyễn Thị Thu, Phó Chủ tịch UBND xã Lưu Vệ cho biết: Trong quá trình triển khai thực hiện chuyển đổi số theo Nghị quyết 57, Kế hoạch 02 và Đề án 06, địa phương cũng đang còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, trước hết đó là về hạ tầng công nghệ vẫn chưa được đồng bộ và nhiều trang thiết bị thì còn cũ và lạc hậu, chưa đáp ứng được với yêu cầu công việc hiện nay. Về cơ sở dữ liệu dùng chung để khai thác phục vụ giải quyết thủ tục hành chính cho người dân vẫn chưa đảm bảo được tiêu chuẩn: đúng, đủ sạch, sống thống nhất dùng chung và việc kết nối liên thông giữa cơ sở chung và cơ sở dữ liệu ngành. Hiện nay, chúng tôi đang tập trung tiếp tục thực hiện hiện số hóa hồ sơ, nhưng nhiều dữ liệu cán bộ vẫn đang còn phải cập nhật bằng tay, cho nên mất nhiều thời gian và ảnh hưởng đến tiến độ để kịp thời hoàn thiện cơ sở dữ liệu dùng chung.

Nhân lực số - Cuộc hoán đổi từ "tư duy giấy tờ" sang "phản xạ số"

Điểm nghẽn thứ ba, cũng là điểm nghẽn khó tháo gỡ nhất, chính là nguồn nhân lực. Dù công nghệ có hiện đại đến đâu, con người vẫn là yếu tố quyết định. Để thực hiện Đề án 06 và chuyển đổi số, trong những năm qua, tỉnh Thanh Hóa đã có nhiều chính sách đào tạo và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời phát huy các “Tổ công nghệ số cộng đồng" với nòng cốt là thanh niên địa phương đã trở thành những "đại sứ số" len lỏi vào từng ngõ xóm để hướng dẫn bà con sử dụng VNeID, thanh toán QR Code...

Nhưng "cơn khát" nguồn nhân lực số chất lượng cao, từ cấp quản lý đến lực lượng thực thi trực tiếp tại cơ sở vẫn đang là bài toán khó. Nhiều cán bộ cấp xã, phường còn lúng túng khi hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Đây không phải là vấn đề của riêng ngành thông tin truyền thông, mà đó là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị.

Để tháo gỡ những “điểm nghẽn” này, Thanh Hóa cần phải một lộ trình cụ thể. Về hạ tầng viễn thông, cần ưu tiên nguồn lực xóa vùng lõm sóng. Về dữ liệu, cần phải quyết liệt yêu cầu kết nối, chia sẻ dữ liệu toàn tỉnh; coi việc không chia sẻ dữ liệu là rào cản của sự phát triển. Về nhân lực, cần tiếp tục đẩy mạnh đào tạo thực chiến cho tổ công nghệ số cộng đồng, đồng thời có chính sách đặc thù thu hút nhân tài công nghệ thông tin về địa phương.

Chuyển đổi số tại Thanh Hóa không chỉ là việc mua sắm máy móc hay phần mềm, mà là cuộc cách mạng về tư duy của mỗi người dân và cán bộ. Khi hạ tầng đã thông, nhân lực đã sẵn và dữ liệu đã mở, "dòng chảy số" sẽ thực sự trở thành động lực mạnh mẽ đưa Thanh Hóa sớm trở thành tỉnh kiểu mẫu như sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mong muốn.

Chuyển đổi số là một hành trình dài, đòi hỏi sự kiên trì và đồng bộ. Chỉ khi nhận diện đúng và tháo gỡ kịp thời các "điểm nghẽn", Thanh Hóa mới có thể chuyển mình mạnh mẽ, biến tiềm năng thành sức mạnh số thực thụ, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển bền vững. Tuy nhiên, tháo gỡ các điểm nghẽn không phải là công việc của riêng một bộ, ngành, hay một địa phương như Thanh Hóa. Đó là một cuộc cách mạng cần sự đồng lòng, quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự chủ động của doanh nghiệp và sự tham gia tích cực của toàn dân. Chỉ khi những "nút thắt" này được gỡ bỏ triệt để, thì chuyển đổi số mới tạo ra những giá trị đột phá cho nền kinh tế trong kỷ nguyên số./.