Thời gian qua, qua công tác tiếp nhận và giải quyết nguồn tin về tội phạm, cơ quan điều tra đã phát hiện một số vụ việc liên quan đến hành vi quan hệ tình dục với người chưa đủ 16 tuổi. Điều đáng chú ý là trong nhiều trường hợp, người thực hiện hành vi cho rằng giữa hai bên có tình cảm, có sự tự nguyện nên không nhận thức được rằng hành vi của mình đã vi phạm nghiêm trọng pháp luật hình sự.
Những tình huống thực tế đáng suy ngẫm
Qua mạng xã hội, một nam thanh niên quen biết với một thiếu nữ sinh năm 2010. Sau một thời gian trò chuyện, giữa hai người nảy sinh tình cảm và đã nhiều lần quan hệ tình dục với nhau. Hậu quả là cô gái mang thai khi chưa đủ 15 tuổi và sau đó sinh con. Chỉ đến khi gia đình phát hiện sự việc, nam thanh niên mới đến cơ quan Công an đầu thú và khai nhận toàn bộ hành vi của mình.
Ở một vụ việc khác, một người đàn ông sinh sống cùng địa phương với một thiếu nữ sinh năm 2009, giữa hai bên có quan hệ họ hàng. Lợi dụng sự quen biết và gần gũi trong sinh hoạt, người này đã nhiều lần quan hệ tình dục với thiếu nữ tại nhà riêng của mình. Khi gia đình phát hiện và tố cáo đến cơ quan chức năng, người này cũng đã đến cơ quan Công an đầu thú.
Nhìn lại các vụ việc trên có thể thấy một điểm chung: nhiều người cho rằng chỉ cần giữa hai bên có tình cảm hoặc sự đồng thuận thì hành vi quan hệ tình dục không phải là vi phạm pháp luật. Đây là nhận thức hoàn toàn sai lầm và tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến hậu quả pháp lý rất nghiêm trọng.
Quy định của pháp luật
Theo Điều 145 của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), người từ đủ 18 tuổi trở lên mà giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì có thể bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
Trong các trường hợp phạm tội nhiều lần, đối với nhiều người, có tính chất loạn luân, đối với người mà mình có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục hoặc gây hậu quả nghiêm trọng thì mức hình phạt có thể lên đến 15 năm tù.
Quy định này thể hiện quan điểm nhất quán của pháp luật hình sự Việt Nam trong việc bảo vệ trẻ em - nhóm đối tượng chưa phát triển đầy đủ về thể chất, tâm sinh lý và khả năng tự bảo vệ mình trước các nguy cơ xâm hại.
Vì vậy, pháp luật xác định rõ: sự đồng thuận của người dưới 16 tuổi không làm thay đổi bản chất vi phạm pháp luật của hành vi quan hệ tình dục. Nói cách khác, dù giữa hai bên có tình cảm, có sự tự nguyện thì người từ đủ 18 tuổi trở lên thực hiện hành vi này vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Lời cảnh tỉnh
Từ những vụ việc nêu trên có thể thấy, chỉ vì thiếu hiểu biết pháp luật, buông lỏng kiểm soát hành vi hoặc ngộ nhận rằng “tình cảm cá nhân” có thể thay thế cho quy định của pháp luật, nhiều người đã phải đối diện với trách nhiệm hình sự, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tương lai của bản thân và gia đình.
Bên cạnh đó, các vụ việc cũng đặt ra yêu cầu đối với gia đình và nhà trường trong việc tăng cường quản lý, giáo dục, định hướng cho thanh thiếu niên, đặc biệt là trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng phát triển, các mối quan hệ giao tiếp của trẻ vị thành niên trở nên rộng mở và phức tạp hơn.
Bảo vệ trẻ em không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi cá nhân cần nâng cao nhận thức pháp luật, tôn trọng các chuẩn mực đạo đức và quy định của pháp luật, góp phần phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi xâm hại trẻ./.
