Thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc – Mối nguy hiện hữu đối với sức khỏe cộng đồng

Lợi dụng nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng, đặc biệt đối với các mặt hàng thực phẩm có giá trị cao hoặc tiêu thụ phổ biến, nhiều đối tượng đã bất chấp quy định của pháp luật, tổ chức sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ nhằm thu lợi bất chính. Những sản phẩm này không chỉ xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng, gây thiệt hại cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính mà còn trực tiếp đe dọa sức khỏe, tính mạng của người dân.

Theo quy định của pháp luật, thực phẩm giả là sản phẩm được sản xuất, chế biến nhằm đánh lừa người tiêu dùng thông qua việc giả về chất lượng, công dụng, thành phần, nhãn hiệu, bao bì, nguồn gốc xuất xứ hoặc hạn sử dụng. Trong khi đó, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ là các sản phẩm không xác định được nơi sản xuất, không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp hoặc không đáp ứng các quy định về ghi nhãn hàng hóa. Đây là nhóm thực phẩm tiềm ẩn nguy cơ rất cao về mất an toàn vệ sinh thực phẩm.

Thực tế cho thấy, các đối tượng thường tập trung làm giả những mặt hàng có giá trị cao hoặc được người tiêu dùng tin tưởng như yến sào, mật ong, sữa bột, rượu ngoại, nước mắm, gia vị, gạo đặc sản... Bên cạnh đó, nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn như nem chua rán, xúc xích, viên chiên, chả cá, chả mực... cũng bị sản xuất từ nguyên liệu kém chất lượng, sử dụng phụ gia ngoài danh mục cho phép hoặc hóa chất tạo màu, tạo mùi nhằm đánh lừa cảm quan của người tiêu dùng.

Hình ảnh minh hoạ vụ “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm” phòng PC03 khởi tố

Điều đáng lo ngại là phần lớn các cơ sở sản xuất thực phẩm giả và thực phẩm không rõ nguồn gốc đều hoạt động trong điều kiện không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Nguyên liệu đầu vào không được kiểm soát, quy trình chế biến thủ công, mất vệ sinh, sử dụng nước không đạt quy chuẩn, lạm dụng phụ gia và hóa chất để kéo dài thời gian bảo quản hoặc tạo màu sắc, hương vị hấp dẫn. Những yếu tố này khiến nguy cơ gây ngộ độc và phát sinh bệnh tật tăng cao.

Các chuyên gia y tế cảnh báo, việc sử dụng thực phẩm giả có thể gây ngộ độc cấp tính với các biểu hiện như đau bụng, nôn, tiêu chảy, mất nước, nhiễm khuẩn đường tiêu hóa, dị ứng hoặc rối loạn thần kinh. Nguy hiểm hơn, nhiều hóa chất độc hại, kim loại nặng và phụ gia cấm có thể tích tụ lâu dài trong cơ thể, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư, suy gan, suy thận, rối loạn nội tiết, vô sinh và nhiều bệnh mạn tính khác.

Trước thực trạng trên, thực hiện đợt cao điểm bảo đảm an toàn thực phẩm, Đội 5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa đã tăng cường kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn. Qua đó đã phát hiện, xử lý 20 vụ vi phạm hành chính liên quan đến hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ; tiêu hủy trên 30 tấn hàng hóa vi phạm; đồng thời khởi tố 2 vụ án với 3 bị can về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm.

Điển hình, lực lượng Công an đã triệt phá đường dây sản xuất, tiêu thụ hơn 70.000 hũ yến chưng giả trên phạm vi toàn quốc; khởi tố các đối tượng cầm đầu về tội "Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm". Tiếp đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố Giám đốc một doanh nghiệp trên địa bàn về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm khi tổ chức sản xuất nem chua rán giả mạo nhãn hiệu của doanh nghiệp khác để tiêu thụ trên thị trường

Pháp luật hiện hành quy định chế tài rất nghiêm khắc đối với hành vi sản xuất, buôn bán thực phẩm giả. Theo Điều 193 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), người phạm tội có thể bị phạt tù từ 2 năm đến tù chung thân tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả gây ra. Đối với hành vi kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ, người vi phạm còn bị xử phạt hành chính, tịch thu tang vật, buộc tiêu hủy hàng hóa, tịch thu phương tiện vi phạm và nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp.

Để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, mỗi người dân cần lựa chọn thực phẩm tại các cơ sở uy tín; kiểm tra kỹ nhãn mác, nguồn gốc xuất xứ, hạn sử dụng trước khi mua; không sử dụng những sản phẩm có giá bán bất thường hoặc có dấu hiệu bị làm giả. Khi phát hiện các hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc, cần kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng để xử lý theo quy định.

Đấu tranh với thực phẩm giả không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà còn cần sự chung tay của mỗi người dân. Mỗi lựa chọn tiêu dùng đúng đắn, mỗi tin báo kịp thời sẽ góp phần ngăn chặn thực phẩm bẩn lưu thông trên thị trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh./.