Tình trạng khai thác đất trái phép thời gian qua diễn biến phức tạp, không chỉ gây thất thoát tài nguyên mà còn để lại nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với môi trường và công tác quản lý nhà nước.
Khai thác trái phép diễn ra công khai, kéo dài
Cuối tháng 3/2026, tại khu vực đồi thuộc xã Yên Thọ, hoạt động khai thác đất trái phép diễn ra công khai trong thời gian dài mà không được phát hiện, ngăn chặn kịp thời. Theo ghi nhận, nhiều phương tiện cơ giới như máy xúc, xe tải liên tục hoạt động với cường độ cao, múc đất và vận chuyển ra khỏi khu vực.
Hàng trăm lượt xe tải nối đuôi nhau ra vào khu đồi, tạo nên cảnh tượng nhộn nhịp bất thường giữa khu vực vốn yên bình. Những quả đồi bị xới tung, địa hình bị biến dạng rõ rệt, nhiều vị trí bị đào sâu, tạo thành các hố lớn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Đáng chú ý, toàn bộ hoạt động này không nằm trong bất kỳ dự án được cấp phép nào, vi phạm nghiêm trọng các quy định về quản lý tài nguyên.
Phát hiện, kiểm tra và làm rõ hành vi có tổ chức
Ngày 22/3/2026, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa chủ trì, phối hợp với chính quyền địa phương và Công an xã Yên Thọ tiến hành kiểm tra khu vực đồi phía sau bãi tập kết cây keo của hộ ông Trần Minh Cường.
Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện 02 máy xúc đang trực tiếp khai thác đất, cùng 05 xe ô tô tải chờ sẵn để vận chuyển đi tiêu thụ. Qua kiểm tra, các đối tượng không xuất trình được giấy tờ pháp lý liên quan đến hoạt động khai thác theo quy định.
Kết quả điều tra xác định, từ tháng 02/2026, các đối tượng Trần Minh Cường, Lê Thanh Toàn và Nguyễn Văn Lục đã bàn bạc, thống nhất góp vốn, góp phương tiện để tổ chức khai thác đất trái phép. Nhóm đối tượng phân công vai trò cụ thể, người trực tiếp vận hành máy móc, người tìm đầu ra tiêu thụ, người theo dõi thu chi, cho thấy hoạt động mang tính chất tổ chức, không phải hành vi tự phát, đơn lẻ.
Theo tài liệu điều tra, trong thời gian chưa đầy một tháng, các đối tượng đã thực hiện tổng cộng 502 chuyến xe vận chuyển đất ra khỏi khu vực khai thác, với khối lượng ước tính khoảng 3.500m³.
Tổng số tiền thu được gần 187 triệu đồng, trong đó lợi nhuận bất chính hơn 140 triệu đồng. Đây là con số không nhỏ, phản ánh rõ động cơ vụ lợi của các đối tượng, bất chấp quy định của pháp luật và những hệ lụy có thể xảy ra.
Kết quả giám định cho thấy, loại đất bị khai thác thuộc khoáng sản nhóm IV, là loại tài nguyên phải được quản lý chặt chẽ theo quy định của Nhà nước. Với hành vi khai thác trái phép và thu lợi bất chính với số tiền lớn, các đối tượng có dấu hiệu cấu thành tội “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên” theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Hệ lụy môi trường nghiêm trọng, khó khắc phục trong ngắn hạn
Thực tế tại hiện trường cho thấy, khu vực đồi bị xâm hại nghiêm trọng, nhiều vị trí bị đào sâu, đất đá bị xáo trộn, thảm thực vật bị phá hủy. Địa hình khu vực bị biến dạng rõ rệt, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, đặc biệt trong mùa mưa bão.
Không chỉ gây thất thoát tài nguyên, hoạt động khai thác trái phép còn tác động trực tiếp đến môi trường sinh thái và đời sống người dân xung quanh. Những hậu quả này không thể khắc phục trong thời gian ngắn mà đòi hỏi quá trình phục hồi lâu dài, tốn kém về chi phí và nguồn lực.
Đáng chú ý, các đối tượng đã tổ chức hoạt động với phương thức ngày càng tinh vi, có sự bàn bạc, phân công rõ ràng, thậm chí sử dụng mạng xã hội và các phương tiện liên lạc để theo dõi, điều hành hoạt động khai thác và tiêu thụ.
Thực tế này cho thấy các hành vi vi phạm trong lĩnh vực tài nguyên không còn mang tính nhỏ lẻ mà đã có xu hướng tổ chức, chuyên nghiệp hơn, gây khó khăn cho công tác phát hiện và xử lý nếu không có sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các lực lượng chức năng.
Bài học cần được nhìn nhận nghiêm túc, lâu dài
Từ vụ việc trên cho thấy, vì lợi ích kinh tế trước mắt, một số cá nhân đã bất chấp quy định pháp luật, coi nhẹ trách nhiệm đối với tài nguyên và môi trường. Tuy nhiên, pháp luật là nghiêm minh, mọi hành vi vi phạm đều phải bị xử lý theo quy định, không có ngoại lệ.
Để ngăn chặn các hành vi tương tự, bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng chức năng, cần tăng cường vai trò quản lý của chính quyền địa phương, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm ngay từ cơ sở. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về trách nhiệm bảo vệ tài nguyên, không tiếp tay cho các hành vi vi phạm.
Tài nguyên đất là tài sản của quốc gia, không phải nguồn lợi có thể khai thác tùy tiện. Mọi hoạt động khai thác đều phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật nhằm đảm bảo phát triển bền vững.
Những “vết cắt” trên đồi đất Yên Thọ có thể được san lấp theo thời gian, nhưng những hệ lụy mà nó để lại là lời cảnh báo rõ ràng về hậu quả của việc đánh đổi tài nguyên và môi trường để lấy lợi nhuận trước mắt. Đây là bài học cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc, không chỉ đối với các đối tượng vi phạm mà còn đối với công tác quản lý và ý thức của toàn xã hội.
Hãy tỉnh táo trước lợi nhuận trước mắt. Hãy thượng tôn pháp luật. Hãy chung tay bảo vệ tài nguyên, bảo vệ môi trường – vì một Thanh Hoá phát triển bền vững, an toàn, lâu dài và giàu đẹp./.
