Thời gian qua, cùng với sự phát triển của hoạt động sản xuất, kinh doanh, tình hình vi phạm pháp luật về thuế trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. Lợi dụng những sơ hở trong quản lý, một số doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân đã sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn để trốn thuế, mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, gây thất thu ngân sách nhà nước và ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh bình đẳng.
Thực tế đấu tranh trên địa bàn cho thấy, những hành vi này không còn là thủ đoạn đơn lẻ. Ngày 15/01/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố 03 bị can gồm Nguyễn Xuân Biên, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Tập đoàn Cường Minh; Vũ Thị Hường, Phó Tổng Giám đốc và Lê Thị Ban, kế toán công ty, về tội “Trốn thuế”. Các đối tượng bị xác định đã không xuất hóa đơn, không kê khai doanh thu từ hoạt động cho thuê ki-ốt tại các chợ do doanh nghiệp quản lý nhằm trốn nghĩa vụ thuế. Ngày 24/01/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh tiếp tục khởi tố 03 bị can tại Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại Huy Hoàn về các tội “Trốn thuế” và “Mua bán trái phép hóa đơn”, bước đầu xác định số tiền trốn thuế khoảng 4,2 tỷ đồng. Gần đây, ngày 15/7/2026, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố 9 bị can về các tội "Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức" và "Mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước" theo quy định tại Điều 341 và Điều 203 Bộ luật Hình sự. Vụ án xảy ra tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Thí nghiệm công trình Miền Trung...
Thủ đoạn phạm tội chủ yếu là: (1)Thuê/mua thông tin căn cước công dân để đăng ký thành lập nhiều doanh nghiệp nhưng không hoạt động sản xuất, kinh doanh (thành lập các công ty “ma”), chỉ thực hiện hành vi mua, phát hành hóa đơn khống nhằm trốn thuế, thu lợi bất chính; (2)Lập 2 hệ thống sổ sách kế toán, hạch toán, kê khai không đúng thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh để trốn thuế; (3)Nâng khống giá nguyên liệu đầu vào để tăng chi phí sản xuất qua đó chiếm đoạt thuế thu nhập cá nhân. (4)Đặc biệt, tình trạng trốn thuế trong thương mại điện tử (bán hàng qua mạng xã hội, livestream bán hàng và các nền tảng số) diễn ra phổ biến, nhiều cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu lớn nhưng không đăng ký thuế, hoặc không kê khai đầy đủ doanh thu phát sinh từ việc bán hàng trực tuyến, quảng cáo… gây thất thoát lớn nguồn thu về thuế của Nhà nước. Cơ quan chức năng đang tăng cường phối hợp với các ngân hàng, đơn vị trung gian thanh toán và các sàn thương mại điện tử để rà soát, đối chiếu dữ liệu, qua đó phát hiện, xử lý những trường hợp vi phạm về thuế theo đúng quy định của pháp luật.
Đáng chú ý, cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, nguy cơ trốn thuế trong hoạt động kinh doanh trên môi trường mạng cũng đặt ra nhiều vấn đề mới. Bán hàng qua mạng xã hội, livestream, sàn thương mại điện tử ngày càng phổ biến, trong khi vẫn có trường hợp doanh thu lớn nhưng không đăng ký, kê khai thuế hoặc cố tình không kê khai đầy đủ doanh thu từ bán hàng, quảng cáo và cung cấp dịch vụ trực tuyến. Cơ quan chức năng đang tăng cường phối hợp với cơ quan thuế, ngân hàng, các đơn vị trung gian thanh toán và sàn thương mại điện tử để rà soát, đối chiếu dữ liệu, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm.
Theo quy định của pháp luật, theo tính chất, mức độ và hậu quả, hành vi vi phạm pháp luật về thuế có thể bị xử phạt hành chính, truy thu thuế, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp; trường hợp đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh như “Trốn thuế”, “Mua bán trái phép hóa đơn” và các tội phạm khác có liên quan.
Để phòng ngừa rủi ro pháp lý, Công an tỉnh Thanh Hóa khuyến cáo các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân cần thực hiện đầy đủ việc đăng ký, kê khai, nộp thuế; xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ; quản lý, lưu giữ hóa đơn, chứng từ, sổ sách kế toán theo đúng quy định. Tuyệt đối không mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, không cho thuê, cho mượn hoặc mua bán thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp cho người khác sử dụng.
Đối với cá nhân, hộ kinh doanh trên môi trường mạng, cần nhận thức rõ hoạt động bán hàng qua Facebook, TikTok, Zalo, livestream hay các sàn thương mại điện tử đều phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định. Không nên vì lợi ích trước mắt mà cố tình che giấu doanh thu, không xuất hóa đơn hoặc tiếp tay cho các hành vi gian lận thuế.
Chấp hành đầy đủ pháp luật về thuế không chỉ là nghĩa vụ đối với Nhà nước mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, bảo đảm quyền lợi của các doanh nghiệp, hộ kinh doanh làm ăn chân chính. Công an tỉnh Thanh Hóa sẽ tiếp tục chủ động nắm tình hình, phối hợp với các cơ quan chức năng phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi gian lận, trốn thuế, mua bán và sử dụng hóa đơn bất hợp pháp trên địa bàn./.
