Thời gian gần đây, tình trạng sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả, hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, xuất xứ tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt trên các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử. Lợi dụng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng của người dân, các đối tượng đã sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi để đưa hàng giả ra thị trường, đánh vào tâm lý lo lắng về sức khỏe, sự thiếu hiểu biết về sản phẩm và niềm tin của người tiêu dùng. Đáng lo ngại, nhiều sản phẩm được quảng cáo có công dụng phòng ngừa, hỗ trợ điều trị các bệnh lý nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng người sử dụng.
Trên không gian mạng, các đối tượng triệt để lợi dụng Facebook, Zalo, TikTok và các sàn thương mại điện tử để quảng cáo, chào bán sản phẩm. Những lời giới thiệu hấp dẫn như “hàng ngoại nhập”, “hàng chính hãng”, “hỗ trợ điều trị bệnh”, kết hợp với hình ảnh bắt mắt, phản hồi tích cực được dàn dựng, đơn hàng hoặc lượt tương tác ảo khiến người tiêu dùng dễ nảy sinh tâm lý tin tưởng. Một số trường hợp còn sử dụng hình ảnh người nổi tiếng, bác sĩ, chuyên gia hoặc mạo danh người có chuyên môn để quảng bá sản phẩm, tạo cảm giác đây là những mặt hàng đã được kiểm chứng. Với phương thức kinh doanh chủ yếu thông qua tài khoản cá nhân, các trang bán hàng trực tuyến và hệ thống phân phối không rõ ràng, các đối tượng có thể nhanh chóng thay đổi tài khoản, địa điểm giao dịch, gây khó khăn cho việc truy tìm nguồn gốc hàng hóa và xác định trách nhiệm của các cá nhân liên quan.
Qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, lực lượng Công an phát hiện một số tài khoản Zalo, Facebook đăng bán viên hoàn An Cung, quảng cáo sản phẩm có nguồn gốc Hàn Quốc và giới thiệu công dụng liên quan đến phòng, chống đột quỵ. Tuy nhiên, kết quả điều tra xác định các sản phẩm được quảng cáo là hàng có nguồn gốc Hàn Quốc, Trung Quốc không được nhập khẩu chính ngạch. Các đối tượng đã tìm mua viên hoàn, nguyên liệu trôi nổi, không rõ nguồn gốc cùng vỏ hộp, tem, nhãn mác từ Trung Quốc, sau đó vận chuyển về Việt Nam để đóng gói, hoàn thiện sản phẩm và đưa ra thị trường tiêu thụ. Đáng chú ý, thành phần được sử dụng để sản xuất viên hoàn chủ yếu gồm bột mì, hóa chất, chất tạo màu và một số nguyên liệu khác.
Trên cơ sở tài liệu, chứng cứ thu thập được, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã đồng loạt khám xét 8 địa điểm là nơi ở, nơi làm việc, kho hàng và địa điểm sản xuất của các đối tượng tại Thanh Hóa, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Tây Ninh. Qua đó, lực lượng chức năng thu giữ 10.000 hộp An Cung các loại, khoảng 300kg viên hoàn, tương đương hơn 1 triệu viên, 3.000 vỏ hộp, hơn 20.000 tem, nhãn mác cùng nhiều máy móc, thiết bị phục vụ hoạt động đóng gói.
Căn cứ tài liệu, chứng cứ thu thập được, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố 9 bị can để điều tra về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm theo quy định tại Điều 193 Bộ luật Hình sự. Vụ án đang được tiếp tục điều tra, mở rộng để làm rõ các tình tiết liên quan và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.
Vụ việc là hồi chuông cảnh báo về thủ đoạn lợi dụng nhu cầu chăm sóc sức khỏe để sản xuất, buôn bán hàng giả, thu lợi bất chính. Những sản phẩm được đầu tư bao bì bắt mắt, gắn nhãn mác nước ngoài hay quảng cáo rầm rộ trên mạng không đồng nghĩa với việc có nguồn gốc hợp pháp, bảo đảm chất lượng. Nếu chỉ dựa vào hình thức sản phẩm và lời quảng cáo để lựa chọn, người tiêu dùng rất dễ trở thành nạn nhân của các đối tượng phạm tội.
Để bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của bản thân, gia đình, người dân cần nâng cao cảnh giác khi lựa chọn, sử dụng thực phẩm chức năng, nhất là những sản phẩm được quảng cáo có công dụng phòng ngừa hoặc hỗ trợ điều trị các bệnh nguy hiểm. Cần tìm hiểu kỹ nguồn gốc, xuất xứ, thông tin về tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm đối với sản phẩm; ưu tiên mua hàng từ các cơ sở kinh doanh có thông tin rõ ràng, có khả năng kiểm chứng. Không nên mua hàng chỉ dựa trên quảng cáo, lời giới thiệu của người bán hoặc những phản hồi chưa được xác thực trên mạng xã hội.
Người tiêu dùng cần đặc biệt cảnh giác với các sản phẩm có giá bán thấp bất thường, bao bì và thông tin không thống nhất, quảng cáo công dụng vượt quá bản chất sản phẩm hoặc cam kết chữa khỏi bệnh, điều trị dứt điểm bệnh lý. Tem chống giả, mã QR, hình ảnh giấy tờ hay thông tin quảng cáo trên mạng không nên được xem là căn cứ duy nhất để khẳng định tính hợp pháp và chất lượng của hàng hóa.
Đặc biệt, cần ghi nhớ thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Người dân không tự ý ngừng thuốc, thay đổi phác đồ điều trị hoặc trì hoãn việc thăm khám tại cơ sở y tế chỉ vì tin vào quảng cáo thực phẩm chức năng. Khi có nhu cầu sử dụng sản phẩm, nhất là đối với người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc đang điều trị bệnh, cần chủ động tham khảo ý kiến của người có chuyên môn y tế.
Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa khuyến cáo các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật, không sản xuất, kinh doanh, quảng cáo hoặc tiếp tay tiêu thụ hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Người dân khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn liên quan đến hoạt động sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả cần kịp thời cung cấp thông tin cho cơ quan Công an hoặc cơ quan chức năng để kiểm tra, xác minh, xử lý.
Đấu tranh với tội phạm sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà còn cần sự chung tay của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và toàn thể Nhân dân. Mỗi người dân cần trở thành người tiêu dùng thông thái, chủ động kiểm chứng thông tin, không chạy theo quảng cáo thiếu căn cứ và kiên quyết nói không với hàng giả. Qua đó, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giữ gìn môi trường kinh doanh lành mạnh và nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm trong lĩnh vực kinh tế.
