Nhận diện phương thức, thủ đoạn tội phạm làm giả, sử dụng hồ sơ thí nghiệm trong hoạt động xây dựng

Thời gian qua, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa đã phát hiện, điều tra, xử lý vụ án liên quan đến hành vi làm giả và sử dụng hồ sơ thí nghiệm vật liệu xây dựng xảy ra tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Thí nghiệm công trình Miền Trung. Vụ việc là lời cảnh báo đối với các doanh nghiệp xây dựng, chủ đầu tư, đơn vị thi công và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực thí nghiệm, kiểm định vật liệu về những vi phạm có thể phát sinh trong quá trình lập, quản lý và sử dụng hồ sơ chất lượng công trình.

Hồ sơ thí nghiệm bị biến thành công cụ hợp thức hóa sai phạm

Theo quy định, việc lấy mẫu, thí nghiệm vật liệu xây dựng phải được thực hiện theo yêu cầu kỹ thuật, bảo đảm tính khách quan, trung thực và phản ánh đúng đặc tính của vật liệu được đưa vào công trình. Kết quả thí nghiệm không đơn thuần là một loại giấy tờ phục vụ thủ tục hành chính, mà còn là căn cứ để các chủ thể có trách nhiệm xem xét, đánh giá chất lượng vật liệu trước khi nghiệm thu, đưa công trình vào sử dụng.

Lợi dụng vai trò quan trọng của loại hồ sơ này, các đối tượng có thể tìm cách tạo lập tài liệu không phản ánh đúng thực tế nhằm đáp ứng yêu cầu về hồ sơ, rút ngắn quy trình hoặc che giấu những thiếu sót trong quá trình thi công. Đáng chú ý, hành vi vi phạm không chỉ dừng lại ở việc làm giả giấy tờ mà còn có thể liên quan đến quá trình thỏa thuận, cung cấp, tiếp nhận và sử dụng tài liệu giữa các cá nhân, đơn vị có liên quan.

Một trong những thủ đoạn đáng chú ý là lập khống phiếu kết quả thí nghiệm khi không thực hiện thí nghiệm theo quy định, không có mẫu thử thực tế hoặc không có dữ liệu chuyên môn tương ứng. Thay vì tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng vật liệu theo đúng quy trình, các đối tượng tạo lập kết quả trên hồ sơ để đáp ứng yêu cầu nghiệm thu công trình.

Bên cạnh đó, các đối tượng có thể làm giả hoặc chỉnh sửa phiếu kết quả thí nghiệm, giả mạo chữ ký, con dấu, thông tin của đơn vị phát hành hoặc thay đổi các chỉ tiêu kỹ thuật nhằm làm cho tài liệu có hình thức như hồ sơ hợp pháp. Một thủ đoạn khác là sử dụng kết quả thí nghiệm của mẫu vật liệu, lô vật liệu hoặc công trình khác để đưa vào hồ sơ nghiệm thu, mặc dù kết quả đó không chứng minh được chất lượng của vật liệu thực tế đang được sử dụng.

Trong một số trường hợp, hành vi vi phạm có thể được thực hiện thông qua sự móc nối giữa cá nhân thuộc đơn vị thi công, doanh nghiệp xây dựng và đơn vị thí nghiệm. Các bên liên quan thỏa thuận cung cấp hoặc tiếp nhận hồ sơ không đúng thực tế, sau đó sử dụng tài liệu này trong quá trình quản lý chất lượng, nghiệm thu, hoàn công, thanh quyết toán công trình. Khi hồ sơ được chuyển qua nhiều khâu, nếu không được kiểm tra, đối chiếu chặt chẽ với dữ liệu gốc và thực tế thi công, các sai phạm có thể khó bị phát hiện kịp thời.

Đằng sau những phiếu kết quả giả là nguy cơ mất an toàn công trình

Hành vi làm giả, sử dụng hồ sơ thí nghiệm không đúng thực tế gây ảnh hưởng trực tiếp đến tính chính xác của hồ sơ quản lý chất lượng công trình, làm suy giảm hiệu quả giám sát, kiểm tra của chủ đầu tư và các cơ quan chức năng. Khi kết quả thí nghiệm bị làm sai lệch, vật liệu không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật có nguy cơ vẫn được chấp nhận đưa vào sử dụng mà không được phát hiện, xử lý kịp thời.

Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, các cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật. Trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện hành vi làm giả hoặc sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 341 Bộ luật Hình sự. Việc xác định tội danh và trách nhiệm pháp lý cụ thể phải căn cứ vào hành vi thực tế, mục đích, vai trò của từng cá nhân và kết quả điều tra của cơ quan có thẩm quyền.

Chủ động phòng ngừa, kiên quyết không tiếp tay cho vi phạm

Trước những nguy cơ trên, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa khuyến cáo các chủ đầu tư, doanh nghiệp xây dựng và đơn vị thi công nghiêm túc chấp hành các quy định về quản lý chất lượng công trình; thực hiện đầy đủ việc lấy mẫu, thí nghiệm, kiểm tra vật liệu theo yêu cầu kỹ thuật. Không vì áp lực tiến độ, giảm chi phí hoặc lợi ích trước mắt mà đặt làm, lập khống hay sử dụng phiếu kết quả thí nghiệm không đúng thực tế để hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, hoàn công, thanh quyết toán.

Các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực thí nghiệm, kiểm định vật liệu xây dựng cần nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp, bảo đảm tính độc lập, khách quan và trung thực trong từng khâu chuyên môn; quản lý chặt chẽ mẫu thử, dữ liệu gốc, hồ sơ thí nghiệm và việc phát hành kết quả. Tuyệt đối không lợi dụng chức năng, nhiệm vụ được giao để cung cấp tài liệu sai sự thật hoặc tiếp tay cho các hành vi gian dối trong hoạt động xây dựng.

Đối với chủ đầu tư, đơn vị tư vấn giám sát và các tổ chức, cá nhân tham gia nghiệm thu công trình, cần tăng cường kiểm tra, đối chiếu tính xác thực của hồ sơ; chủ động xác minh với đơn vị phát hành khi phát hiện thông tin không thống nhất, kết quả bất thường hoặc tài liệu có dấu hiệu bị chỉnh sửa. Việc kiểm tra phải gắn với dữ liệu chuyên môn và tình hình thực tế, không chỉ dừng lại ở hình thức, thủ tục của hồ sơ.

Mỗi doanh nghiệp, mỗi cá nhân tham gia hoạt động xây dựng cần nhận thức rõ rằng tính trung thực trong thí nghiệm vật liệu không chỉ là yêu cầu chuyên môn mà còn là trách nhiệm đối với chất lượng công trình và sự an toàn của cộng đồng. Không tiếp tay, bao che hoặc làm ngơ trước các hành vi vi phạm; kịp thời cung cấp thông tin, tài liệu cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu làm giả, sử dụng hồ sơ thí nghiệm không đúng thực tế.

Với tinh thần chủ động phòng ngừa, kiên quyết đấu tranh với các loại tội phạm và vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan trong công tác nắm tình hình, phát hiện, xác minh, xử lý các hành vi vi phạm theo quy định. Sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng chức năng, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và Nhân dân sẽ góp phần ngăn chặn việc lợi dụng hồ sơ thí nghiệm để trục lợi, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, nâng cao chất lượng công trình xây dựng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.